Vết đen Mặt Trời phun vật chất về phía Trái Đất

Tàn dư của vết đen Mặt Trời AR2987 phát nổ, kích hoạt một vụ phun trào vật chất hướng về Trái Đất, có thể ảnh hưởng nhẹ tới vệ tinh.

Hình ảnh Mặt Trời hôm 11/4.

Ảnh: Đài quan sát Hoàng gia Bỉ.


Vụ nổ vết đen Mặt Trời AR2987 hôm 11/4 giải phóng lượng lớn năng lượng dưới dạng bức xạ, đồng thời dẫn đến sự phun trào nhật hoa (CME). Cả hai hiện tượng này đều có thể tạo ra bắc cực quang mạnh hơn trong tầng khí quyển trên cao của Trái Đất. Vật chất từ CME có khả năng sẽ tác động đến Trái Đất vào ngày 14/4.


Vết đen là những vùng tối trên bề mặt Mặt Trời. Chúng hình thành do dòng chảy từ tính mạnh bên trong Mặt Trời, theo Trung tâm Dự báo Thời tiết Không gian. Chúng chỉ xuất hiện tạm thời và có thể tồn tại từ vài giờ đến vài tháng. Sự đối lưu của Mặt Trời làm tan rã các vết này, để lại những vùng bề mặt tĩnh lặng và nhiễu loạn từ tính, theo Philip Judge, nhà vật lý Mặt Trời tại Đài quan sát Độ cao Lớn thuộc Trung tâm Nghiên cứu Khí quyển Quốc gia Mỹ (NCAR).


"Thỉnh thoảng, các vết đen Mặt Trời có thể 'khởi động lại', với nhiều từ tính hơn xuất hiện sau vài ngày hoặc vài tuần tại cùng khu vực, như thể có một điểm yếu xuất hiện trong vùng đối lưu hoặc có một vùng không ổn định dưới bề mặt tạo ra nhiều từ trường", Judge cho biết.


Vết đen AR2987 phóng ra lóa Mặt Trời cấp C hôm 11/4. Những lóa như vậy xảy ra khi plasma và từ trường phía trên vết đen chịu áp lực và phóng ra phía ngoài. Nguyên nhân là chúng sẽ gặp vật chất dày đặc nếu phóng xuống dưới, đi sâu hơn vào trong Mặt Trời.


Lóa Mặt Trời cấp C khá phổ biến và hiếm khi gây tác động trực tiếp lên Trái Đất. Đôi khi, lóa Mặt Trời có thể kích hoạt CME - những vụ phun trào plasma và từ trường từ Mặt Trời ra không gian với vận tốc hàng triệu km/h. Lóa Mặt Trời cấp C hiếm khi kích hoạt CME và nếu có, các CME cũng thường chậm và yếu. Khi CME chạm đến từ trường xung quanh Trái Đất, các hạt mang điện có thể tương tác với khí quyển và tạo ra cực quang.


CME hôm 11/4 có thể gây ra một cơn bão địa từ nhỏ vào ngày 14/4, dẫn đến những tác động nhẹ tới hoạt động vệ tinh và lưới điện. Cực quang có thể xuất hiện ở vĩ độ thấp hơn bình thường, xa hơn về phía nam như ở miền bắc bang Michigan và Maine, Mỹ.


Tất cả những hoạt động này tương đối bình thường với Mặt Trời hiện nay, theo Trung tâm Phân tích Dữ liệu Ảnh hưởng Mặt Trời thuộc Đài quan sát Hoàng gia Bỉ. Đây là thời điểm Mặt Trời gia tăng hoạt động. Mặt Trời đang ở trong Chu kỳ Mặt Trời 25, nghĩa là chu kỳ thứ 25 kể từ khi các quan sát chính thức bắt đầu vào năm 1755. Số lượng vết đen trong chu kỳ này đang tăng lên và dự kiến đạt cực đại năm 2025, đồng nghĩa với khả năng xuất hiện bão Mặt Trời và cực quang cao hơn.


Các chuyên gia cũng quan sát được những cơn bão địa từ mạnh khác hôm 10/4. Nhưng theo Trung tâm Phân tích Dữ liệu Ảnh hưởng Mặt Trời, không có CME nào khác hướng về Trái Đất trong 24 giờ qua ngoài CME từ tàn dư của vết đen AR2987.


Nguồn Live Science